-------

یادگیری با معنا بر اساس الگوهای نوین تدریس سید شهرام اسدی

يادكٌيري با معنا

تدريس وقتي ثويا و خلاق تلقي مي‏كٌردد كه موجب ايجاد تعهد يادكٌيرنده به امر يادكٌيري شود . در اين حالت با ايجاد داربست‏هاي فكري ، اين تعهدات دروني كٌشته و توسط خود فرد كنترل كٌرديده و سرانجام به خود راهبري فرد منجر مي‏كٌردد . تدريس وقتي با معنا است كه موجب تربيت شهروند مفيد و آشنا با واقعيت‏هاي جامعه خود و جهاني كٌردد . تدريس ثويا منجر به يادكٌيري با معنا مي‏شود .

دريادكٌيري با معنا سه محور اصلي مد نظر است :

1- راهبرهايي جهت بررسي و تسلط بردانش

2- راهبردهايي جهت تحريك تفكر

3- راهبردهايي جهت ياددهي ماوراي حقايق و جزإيات

در يادكٌيري با معنا ياددهي و يادكٌيري اصيل ، عميق و ثايدار است دانش‏آموز براساس تفكر منطقي مطالب را فرا مي‏كٌيرد . در اين فرآيند معلم نقش‏ هادي و راهنما را دارد كه رسالت اصلي او در كٌيركردن شاكٌرد با مطلب است .

دريادكٌيري بامعنا در دانش آموزان باورهاي متْبت به وجود مي‏آورد وهمواره تلاش مي‏كند كه محتوي جز شخصيت دانش‏آموز شود.

دريادكٌيري با معنا ، معلم خود بايد الكٌوي مهم كٌفتاري ، كرداري براي تمام واقعيت‏هاي شاكٌردان باشد . دريادكٌيري با معنا معلم تلاش مي‏كند كه محتوي راغني سازد و مشتركات انساني را به دانش‏آموزان تفهيم نمايد ( خورشيدي وهمكاران ، 1379 )

براي تحقق يادكٌيري با معنا معلم بايد تلاش كند تا موُلفه‏هاي زير را به دانش‏‏‏آموزان تفهيم كند( قورئيان ، 1375 )

1- آشنايي با ئرخه زندكٌي

سيكل و ئرخه زندكٌي همه ما را به هم متصل مي‏سازد . در اين ئرخه تولد ، رشد و مركٌ وجود دارد كه تمامي جزإيات آن در برنامه بايد آورده شود . و فرد عميقا´ مفاهيم ريشه‏اي تولد ، رشد و مركٌ را هضم و جذب نمايد . اين امر آموزش علوم وعلوم ديني در آموزش محتوي را ايجاب مي‏نمايد .

2- زبان

زبان به عنوان ابزار سمبوليك ابزار عواطف و ايده‏ها تلقي مي‏كٌردد و بايد شاكٌردان رابه اين ابزار مجهز ساخت . اين امر آموزش زبان در مقطع عمومي را توصيه مي‏نمايد .

3- هنرها

همه مردم درروي كره زمين زمينه هنرشناسي و زيبا شناختي دارند . نقاشي ، موسقي ، مجسمه‏سازي ، معماري همه زبانهايي هستند كه ابزار درك جهان توسط مردم هستند ، بايد فراكٌيران را آشنا سازيم كه با احساسات ثاسخكٌوي زبان جهاني هنر باشند . اين امر موجب آموزش هنر در آموزش عمومي مي‏كٌردد .

4- زمان وفضا

عليرغم اينكه ما داراي تفاوتهاي فردي هستيم ، با اين وجود همه ما از قابليت درك احساس خود در قالب زمان و فضا هستيم . ما مكان خودرا از طريق جغرافيا و نجوم لمس مي‏نماييم و ما احساس زمان را از طريق تاريخ لمس مي‏كنيم . ضرورت تدريس تاريخ و جغرافيا در آموزش عمومي از حقيقت فوق سرئشمه مي‏كٌيرد .

5- كٌروهها و موسسات

همه مردم در كره زمين تعلق به يك كٌروه يا موُسساتي دارند كه زندكٌي آنان را شكل داده است . در اين فرآيند شناسايي موُسسات و كٌروههاي و تعامل اساسي مابين آنها مهم تلقي مي‏كٌردد . اين يادكٌيري ها بايد فعالانه در مدرسه انجام ثذيرد . آري تدريس علوم اجتماعي برمبناي واقعيت فوق در آموزش عمومي صورت مي‏ثذيرد .

6- كار

همه مابيشترين اوقات خود را طرف كاركردن مي‏نماإيم . فكركردن كار كردن است . همه مردم جهان در روي زمين هم توليد كننده وهم مصرف كننده هستند و كيفيت آموزش بايد به نحوي باشد كه شاكٌردان ، مفهوم وفرآيند كار را درك نموده وخود را براي جهان كار آماده سازند . متاسفانه اكتْر مردم مصرف كننده كار تا توليد كننده آن هستند . برنامه درسي ثويا افرادرا با لذت توليد آشنا مي‏سازند اين مفاهيم بايد در لابه‏‏لاي دروس آموزش عمومي كٌنجانده شود .

7- جهان طبيعي

عليرغم اينكه همه مردم متفاوت هستند ، با وجود اين همه ما از طرق مختلف درروي زمين به هم وابسته هستيم . اين امر مستلزم آموزش ثويا است كه مشتمل بر اين امر است كه ما درباره جهان ئه مي‏دانيم و براي ادامه حيات ئه‏ئيزهايي را بايد بدانيم . آري سيستمي ثويا و خلاق نيازمند است كه دريئه شناسايي را از مرزهاي بسته مدارس به مرزهاي جهان طبيعي برساند . بنابراين تدريس امور طبيعي جهان در آموزش عمومي اين دريئه را براي آنان مي‏كٌشايد .

8- جستجوي براي معناو خالق

انسان نمي‏تواند كامل بشود مكٌر اينكه متعهد شود . او نمي‏تواند خودرا درك كند مكٌر اينكه هدفي ماوراي خودداشته باشد . همه ما نيازمنديم كه به بررسي ارزشها واعتقادات ثرداخته و روح معنوي را كٌسترش دهيم از اين طريق است كه معناي بيشتر مي‏توانيم به زندكٌي مان بدهيم اين مهم جايكٌاهي خاص در برنامه درسي ثويا دارد . اين احساس را بايد برنامه درسي آموزش عمومي در ما ايجاد نمايد و بعدها تقويت و تتْبيت كٌردد .

آري با آموختن اين هشت مولفه در آموزش عمومي مي‏توان تصوير بزركٌي در هسته مركزي شخصيت شاكٌردان به وجود آورد و به آنان كمك كرد تا سوار مركب عشق شوند ئه از ادبيات مكتب اسلام ناب آموخته‏ام كه عشق مركب حركت است نه مقصد حركت ، حركتي بي‏انتها در شناخت عرفان .

بخش سوم

الكٌوهاي تدريس

در كتاب الكٌوهاي تدريس جويس و ويل ئهار خانواده يا ئهار كٌروه از رهبردهاي تدريس مشخص شده ه هر كدام داراي ارتباطي خاصي با ديدكٌاه‏هاي برنامه درسي دارند . در زير دو خانواده و از هر خانواده دو الكٌو كه در اين ثروؤه موارد استفاده قرار كٌرفته بررسي مي‏شود :

1- خانواده الكٌوهاي داده ثردازي

هدف اصلي اين راهبردها همان طور كه از عنوان آنها برمي‏آيد ، افزايش و تقويت قواي ذهني ، مهارتهاي فكري و عقلاني است ( مهرمحمدي ، 1379 ) اساس تفكر خوب توانايي حل مساإل و اساس حل مسايل توانايي يا دكٌيري در موفقيت‏هاي داراي مساله است . بنابراين ، در آموزش مبتني بر ئنين آرمانهايي ، يادكٌيري نحوه فراكٌيري برآنئه كه مي‏آموزد ، بر ئكٌونكٌي آموختن آن ، و بر نوع مكاني كه آن را مي‏آموزد حاكم است (جويس ، 2000 ) دو الكٌوي از خانواده ثردازش اطلاعات ( داده ثردازي )

عنوان الكٌوي

نظريه ثرداز اصلي

رسالت يا هدف

الكٌوي تفكر استقرابي

( Inductive Thinking )

هيلداتابا

( Hilda Taba )

اساسا به منظور تقويت فرآيندهاي تفكر استقرايي و استدلال علمي يا ساخت تإوري طراحي شده است ، ليكن اين ظرفيتها براي اهداف فردي و اجتماعي نيز مفيد مي‏باشند.

الكٌوي فراكٌير مفاهيم

( Concept Attainment )

جرومي برونر

( Jerome Bruner )

اساسا´ به منظور ثرورش قوه تفكر استقرايي طراحي شده است ليكن براي توسعه مفاهيم و تحليل نيز مفيد مي‏باشد .

منبع : ( مهرمحمدي ، 1379 )

الكٌوهاي ثردازش اطلاعات برروشهايي تاكيد مي‏كنند كه از طريق كٌردآوري اطلاعات و سازمان دهي آنها ، درك مشكلات و ارإـه راه حلهايي براي آنها و توسعه مفاهيم و زبان براي انتقال راه‏حلها شور و شوق انسان را براي درك جهان افزايش مي‏دهند .

بعضي از الكٌوهاي ثردازش اطلاعات ، مفاهيم واطلاعاتي را براي فراكٌيران فراهم مي‏نمايد ( متْل الكٌوي كسب مفهوم ) ، برخي الكٌوها بر مفهوم سازي و فرضيه آزمايي تاكيد مي‏كنند ( متْل تفكر استقرايي ) ، بعضي از الكٌوها نيز براي افزيش توانايي ذهني عمومي ( كلي ) طراحي شده‏اند . بسياري از الكٌوها ثردازش اطلاعات براي حصول اهداف فردي واجتماعي آموزش و ثروش مفيد هستند .

تمام الكٌوهاي ثردازش اطلاعات به دانش‏آموزان كمك مي‏كنند تا نسبت به استراتؤي‏هاي يادكٌيري آكٌاهي يافته و از اين استراتؤيهاي براي تحقيق و تفكر در دنياي ثيرامون شان استفاده نمايد . بنابراين ، اين مدلها وجه اشتراك زيادي دارند . همه آنها در يك هدف مشترك هستند ، هدف مشترك آنها اين است كه در فراكٌيران كاوشكٌري ثرورش دهند . با اين حال ، ساختار و اهداف اين مدلها ، با توجه به آنئه مورد تاكيد قرار مي‏دهند ، ابزار يادكٌيري و جنبه‏هايي از محتوا كه فراكٌيران را قادر به كشف مي‏كند ، متمايز هستند ( قورئيان ، 1379 ) .

2- خانواده الكٌوهاي تعامل اجتماعي

اين دسته از مدلها ( كٌروه - محور ) بوده و هدف اصلي‏شان ايجاد مهارتها يا قابليتهاي اجتماعي و به تعبير ديكٌر ، اعطاي مهارتهاي لازم به فراكٌيران براي مشاركت فعال در جهت حيات اجتماعي است ، اين مجموعه از الكٌوها با ديدكٌاه برنامه درسي تطابق اجتماعي همخواني داشته و تا حدودي با نظريه بازسازي اجتماعي نيز سنخيت دارد ( مهرمحمدي ، 1379 ) .

وقتي با هم كار مي‏كنيم ، يك انرؤي جمعي بنام سينرؤي ( هم افزايي ) توليد مي‏كنيم . الكٌوهاي اجتماعي تدريس به وسيله تشكيل كٌروههاي يادكٌيري ، از اين ثديده استفاده مي‏كنند ، اساسا´ مديريت كلاس درس ، ايجاد ارتباطات جمعي را در كلاس درس را در برمي‏كٌيرد . ايجاد فرهنكٌ متْبت در مدرسه فرآيندي است براي توسعه راههاي سازنده و منسجم تعامل و هنجارهايي كه فعاليت يادكٌيري قوي را حمايت مي‏كنند .

الكٌوهاي اجتماعي شبيه به هم هستند از اين جهت كه همكٌي مهارت اجتماعي و سينرؤي ( هم افزايي ) را افزايش مي‏دهند و در نهايت در دانش‏آموزان تعهد اجتماعي ايجاد مي‏كند و ابزارهايي را براي مشاركت در بالاترين اشكال جريان ( فرايند ) دموكراتيك فراهم مي‏نمايند .

تمام الكٌوها ، احترا م به ديكٌران و رشد ارزشهاي فردي قوي را در مورد تشويق قرار مي‏دهند ( قورئيان ، 1379 ) .

دو الكٌوي از خانواده تعامل اجتماعي

عنوان الكٌوي

نظريه‏ثرداز اصلي

رسالت وهدف

الكٌوي تفحص كٌروهي

Group Investigation

هربارت تْلن

( Herbart Thelen )

جان ديويي

( John Dewey )

ثرورش مهارتهاي شركت در فرآيندهاي اجتماعي دموكراتيك از طريق تاكيد بر مهارتهاي ميان كٌروهي وهمئنين مهارتهاي تفحص علمي ، برخي از ابعاد رشد شخصي نيز از عوارض مهم اجراي اين مدل مي‏باشند .

الكٌوي ايفاي نقش

( Role Playing )

فاني شفتل

( Fannie Shaftel )

جورج شفتل

( George Shaftel )

به منظور ترغيب فراكٌيري به بررسي ارزشهاي شخصي و اجتماعي طراحي شده است . رفتار و ارزشهاي شخصي تبديل به منبع اين بررسيها مي‏شوند .

منبع :  قورئيان ، 1379  

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم آبان 1384ساعت 16:7  توسط شهرام اسدي   |