-------

بررسی تاثیر آموزش خانواده بر تغییر رفتار والدین نسبت به فرزندان خود پژوهشگر:سید شهرام اسدی

 

خانواده كوئكترين و اساسي‏ترين واحد اجتماعي است كه هر يك از افراد جامعه در آن متولد مي‏شود و تربيت و ثرورش مي‏يابد در اين ميان نقش ثدر و مادر در تربيت فرزند بسيار مهم و تعيين كننده است زيرا والدين اولين شكل دهندكٌان و معماران شخصيت فرزند خود هستند . بنابراين آموزش والدين در خصوص مسايل تربيتي موجب مي‏كٌردد كه آنان محيط مناسب‏تري براي رشد و شكوفايي استعدادهاي بالقوه فرزندان خود فراهم كنند و اين امر نيز ثيشرفت و بالندكٌي افراد خانواده و جامعه را در ثي خواهد داشت ( تْابتي ، 1376 ) .

در تربيت فرزندان ، خانواده داراي اهميت و جايكٌاه مشخصي است . اما آنئه در اينجا مطرح مي‏كٌردد اين است كه ئكٌونه مي‏توان اين نهاد مقدس را به معناي حقيقي خود ، آنطور كه شايسته است براي فرزندان و ساير اعضاي خانواده آماده و مجهز نمود ؟ در جواب بايد اذعان داشت كه بهترين راه و ابزار در اين امر ، آموزش به افراد خانواده ، بخصوص والدين محترم است .

تحولات بسياري در جوامع ايجاد شده است به همين لحاظ سازمان مركزي انجمن اولياء و مربيان جمهوري اسلامي ايران به منظور ثيشكٌيري از آسيب‏هاي خانوادكٌي و اجتماعي اقدام به آموزش اوليا نموده است . اين آموزشها كه ئندين سال است به صورت مدون اجرا شده و ادامه داشته است ، توسط صاحب‏نظران و كارشناسان امر مورد تجديد نظر قرار كٌرفته و بصورت طرح جامعه آموزش اوليا درآمده است ( تْابتي ، 1377 ) .

به هر حال تحقيقات نشان مي‏دهد كه ميزان اتْركٌذاري و فراكٌيري آموزش خانواده به مراتب بيش از تنظيم و تصويب قوانين داراي تأتْيرات ثايدار و اساسي در ايجاد نكٌرش متْبت و تغيير در طرز تلقي افراد و رفتار آنها خواهد بود و براي اين آموزش خانواده به متْابه حقي از حقوق خانواده‏ها در نظر كٌرفته مي‏شود كه براي دست‏يابي به آن و تحقق هر ئه بيشتر رشد فرهنكٌي هر ملت لازم است (شاهمرادي ، 1378) .

بركٌزاري كلاسهاي آموزش خانواده تغيير برنامه‏ريزي شده‏اي است كه هدف آن نزديك كردن روشهاي تربيتي و آموزش والدين و مربيان و در نهايت تغيير در رفتارهاي آنان مي‏باشد . با توجه به سطوح تغيير ، هدف اين تحقيق بررسي ميزان تغيير در سطوح دانش ، نكٌرش و رفتار فردي والدين مي‏باشد . كلاسهاي آموزش خانواده نيز بعنوان ابزار تغيير در نظر كٌرفته مي‏شود . برنامه آموزش خانواده در مدارس راهنمايي و متوسطه بر طبق برنامه‏ريزي سازمان مركزي انجمن اوليا و مربيان و اراإـه طرح آموزش خانواده از طرف شورايي مركب از استادان دانشكٌاه و مسوُولان انجمن مركزي صورت مي‏كٌيرد . با توجه به اهداف طرح آموزش خانواده انجمن اوليا و مربيان كتابهاي » خانواده و فرزندان در دوره راهنمايي تحصيلي « و » خانواده و فرزندان در دوره دبيرستان « را توسط استادان طرح جامع آموزش خانواده تأليف و جهت تدريس در كلاسهاي آموزش خانواده به ميزان 14 ساعت منتشر ساختند .

در اين تحقيق » تغيير رفتار « والدين صرفا² در محدوده دو كتاب تدريس شده فوق توسط استادان بررسي مي‏شود و با توجه به تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار سوُالهايي براساس محتواي دو كتاب فوق در نظر كٌرفته شده است .

در اين مقاله تلاش شده است ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين نسبت به فرزندان خود توصيف سنجش و تبيين شود .

مروري بر ادبيات تحقيق

در ميان ثؤوهش‏هاي انجام كٌرفته در داخل و خارج از كشور ، كه قابل دسترس بوده است ، ثؤوهشي كه تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين را توصيف نمايد ، ملاحظه نكٌرديد ، لذا مرور ادبيات اين مقاله ، شامل نظريات و ثؤوهش‏هايي است كه در زمينه استراتؤي ، خط‏‏مشي‏هاي تغيير رفتار و آموزش خانواده مي‏باشد .

هدف اصلي كلاسهاي آموزش خانواده اصلاح ، بهبود و تغيير دانش ، بينش و رفتار والدين كٌرامي است . تغيير عبارت است از تحولي كه در وضع موجود ثيش مي‏آيد (هرسي‏وبلانئارد ، 1372) . تحول كٌاه مادي است و كٌاه غير مادي كٌاه برنامه‏ريزي شده است، كٌاه غير برنامه‏ريزي شده .

تغيير برنامه‏ريزي شده كوششي است منظم ، منسجم و هدفدار كه با برنامه و طرح قبلي انجام مي‏كٌيرد . و در آن به طور منظم تلاش مي‏شود كساني كه تحت آموزش قرار مي‏كٌيرند به كسب برخي از ويؤكٌيهاي علمي و رفتاري نايل مي‏كٌردند بركٌزاري كلاسهاي آموزش خانواده ويؤه اولياء كوششي است از اين نوع كه با هدف نزديك كردن روشهاي تربيتي و آموزش والدين و مربيان و در نهايت تغيير در رفتارهاي آنان انجام مي‏كٌيرد .

تغيير در دانش ، بينش و رفتار افراد ممكن است دو خاستكٌاه عمده داشته باشد ، كه يكي از دورن خانواده و ديكٌري از بيرون خانواده سرئشمه مي‏كٌيرد به نحوي كه بعضي از خانواده‏ها با توجه به نيازي كه احساس مي‏كنند خود بدنبال آموختن روشهاي جديد آموزش و ثرورش مي‏روند تا اينكه بتوانند بر مشكلات تربيتي خانواده خود فاإـق آيند و يا اينكه اين نياز از طرف جامعه ، مدرسه و ساير دستكٌاههاي مسإـول تشخيص داده مي‏شود تا با حضور و همكاري آنان با مربيان مدرسه ، مشكلات آموزشي و تربيتي را به حداقل برسانند . ثرواضح است كه اكٌر احساس نياز از خاستكٌاه اول باشد ، كلاسهاي آموزش خانواده و برنامه‏هاي ايجاد تغيير از اتْربخشي و كارايي بيشتري برخوردار خواهند بود عوامل اصلي اين احساس نياز را مي‏تواند در مسايلي نظير تغييرات مستمر اجتماعي ، ماهيت متحول انعطاف‏ثذير دانش‏آموزان ، هجوم فرهنكٌهاي بيكٌانه ، اختلافات خانوادكٌي ، اختلاف ارزشهاي حاكم بر مدرسه و خانه جستجو كرد كه همكٌي بيانكٌر اهميت كلاسهاي آموزش خانواده مي‏باشند .

تحقيقات متعدد نشان مي‏دهد ثيشرفت تحصيلي دانش‏آموزاني كه والدين آنها افرادي آكٌاه و آموزش ديده هستند و بهتر به راهنمايي آنها مي‏ثردازند بيشتر است . در تحقيقي كه بوسيله » ليتل « 1 و همكارانش (1973) انجام شده است ، تفاوت دانش‏آموزان از لحاظ سن ، سطح تحصيلات والدين و ثايداري خانوادكٌي آنها ، مورد بررسي قرار كٌرفته‏است . محققان به اين نتيجه رسيده‏اند . كه ثيشرفت كودكاني كه والدين با سواد و آموزش ديده داشته‏اند بيشتر بوده است.

تحقيق ديكٌري در زمينه روشهاي تربيتي والدين و ثيشرفت تحصيلي فرزندان توسط » ريموند كتل« 2 و » ديلمن بارتن « 3 انجام شده است هدف اين تحقيق بررسي اين نكته بوده است كه آيا رفتار والدين در ثيشرفت تحصيلي فرزندان موُتْر است يا نه ؟ نتيجه كلي تحقيق اين بود كه اولا² رفتار والدين با فرزندان در قدرتهاي شناختي از جمله در ثيشرفت تحصيلي موُتْر است . تْانيا² سختكٌيري و محبت ثيش از حد والدين به فرزندان ، موجب عقب‏ماندكٌي تحصيلي آنها مي‏شود ( آرمند ، 1372) .

نتيجه يك بررسي تحت عنوان عوامل موُتْر در جذب اوليا به كلاسهاي آموزش خانواده در شهر يـــزد موانـــع حضور موُتْر آنان در كلاسهاي آموزش خانواده بررسي شده است ( صافي ، 1377) .

هرتل 4 محققي كه سيزده سال در زمينه انجمنهاي اوليا و مربيان و كارايي آن در اروثا تحقيقات وسيعي انجام داده و به نتايج قابل توجهي رسيده است ضمن مصاحبه با اولياي دانش‏آموزان سوُالاتي در زمينه جلسات آموزش خانواده مطرح كرد . در تحليل ثاسخهاي اوليا مشخص كٌرديد كه اكتْر آنان مايلند از طريق شركت در اين قبيل جلسات از وضع تحصيلي و اجتماعي فرزندان خود مطلع كٌردند ، اما ظاهرا² از اينكه محتواي اين جلسات صرفا² آموزشي است ، ئندان راضي نيستند و ترجيح مي‏دهند در اين نوع كٌردهمايي‏ها ، مساإـل مربوط به رشد عاطفي و اجتماعي فرزندانشان نيز مطرح كٌردد . يكي از انتظارات آنان از انجمنهاي اوليا و مربيان اين است كه مدير مدرسه قبلا² موضوع صحبت و دستور جلسه را به اطلاع اوليا برساند تا آنـــان بـــا آمادكٌي بيشتري در جلسات حضور يابند . عده‏اي از اوليا ثيشنهاد كرده بودند كه در برخي از جلسات ، فرزندان آنان نيز حضور داشته باشند تا در جريان تبادل نظريات اوليا و مربيان خود قرار كٌيرند (بازركٌان ، 1377 ) .

نتيجه يك بررسي كاستيها و راه‏‏حلهاي آموزش خانواده مورد بررسي قرار كٌرفته كه به عواملي مانند عدم تشكيل كلاسها در روستا ، نبود مدرس تمام وقت ، نبودن بودجه معين براي تأميــن حق‏التدريس مدرسين و نداشتن فضاي آموزشي براي بزركٌسالان و ... اشاره شده است (تيموري، 1376 ) .

آنئه در تحقيقات داكٌلاس 5 مورد توجه قرار كٌرفت و از اهميت زيادي برخوردار مي‏باشد عبارت است از : مطالعه تأتْير علاقه والدين و نكٌرش حمايت كننده آنها در تحصيل فرزندان . نكٌرش متْبت والدين نسبت به تحصيل فرزندان و تشويق و حمايت آنها داراي معناي خاصي است و نكته جالب اينكه اين نوع نكٌرش از سطح تحصيلات والدين نشأت نمي‏كٌيرد (ثاشاليئ ، 1375 ) .

در مطالعه‏اي كه روي 573 نفر نوجوان دختر و ثسر دبيرستاني در سال 1374 انجام شده آنان به اين ثرسش كه به ئه نوع كمك و راهنمايي از طرف بزركٌسالان نياز دارند ثاسخهاي زير را اراإـه داده‏اند : كٌوش دادن ، سعي در درك و شناخت ، ثذيرش احساسات ، تشويــق آنــــان بـــه حـــل مشكـــل ، ثايه‏ريزي اعتقادات مذهبي ، كمك به رشد استعدادها ( نوابي‏نؤاد ، 1378) .

اهــداف تحقيــق

  1. ارزيابي تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين مرد و زن آموزش‏ديده در دوره‏هاي راهنمايي و متوسطه و مقايسه آن با تغيير رفتار والدين مرد و زن آموزش نديده در همان دوره‏ها .

  2. بررسي تأتْير اموزش خانواده بر ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي والدين بر اساس ويؤكٌيهاي سني فرزندان .

  3. بررسي تأتْير آموزش خانواده بر بهبود راهنمايي تحصيلي فرزندان .

  4. ارزيابي تأتْير آموزش خانواده بر هدايت ديني و اخلاقي فرزندان .

  5. ارزيابي تأتْير آموزش خانواده بر شيوه‏هاي مناسب روابط خانوادكٌي .

  6. ارزيابي تأتْيرآموزش خانواده بر واكٌذاري مسإـوليت كارها به فرزندان .

  7. ارزيابي تأتْير آموزش خانواده بر شيوه‏هاي مناسب روابط خانوادكٌي .

 

 

فرضيات اصلي تحقيــق:

فرضيات اصلي براساس محتواي كتب تدريس شده در جلسات آموزش خانواده تدوين شده است .

  1. آيا بين ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين آموزش ديده و آموزش‏نديده در خصوص ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي تفاوت وجود دارد ؟

  2. آيا بين ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين آموزش ديده و آموزش‏نديده در خصوص بهبود راهنمايي تحصيلي فرزندان تفاوت وجود دارد ؟

  3. آيا بين ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين آموزش ديده و آموزش‏نديده در خصوص هدايت ديني و اخلاقي فرزندان تفاوت وجود دارد ؟

  4. آيا بين ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين آموزش ديده و آموزش‏نديده در خصوص آشنايي با شيوه‏هاي مناسب خانوادكٌي تفاوت وجود دارد ؟

  5. آيا بين ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين آموزش ديده و آموزش‏نديده در خصوص آشنايي تحكيم رابطه صميمي بين اوليا و مربيان و فرزندان تفاوت وجوددارد؟

  6. آيا بين ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين آموزش ديده و آموزش‏نديده در خصوص واكٌذاري مسوُوليت كارها به فرزندان تفاوت وجود دارد ؟

    فرضيــات فرعــي تحقيـق :

  7. آيا بين ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين آموزش ديده و آموزش‏نديده در دوره راهنمايي در خصوص ابعاد شش‏كٌانه تفاوت وجود دارد ؟

  8. آيا بين ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين آموزش ديده و آموزش‏نديده در دوره متوسطه در خصوص ابعاد شش‏كٌانه تفاوت وجود دارد ؟

  9. آيا بين ميزان آكٌاهي والدين آموزش نديده و طبقات مختلف تحصيلي تفاوت وجوددارد ؟

  10. آيا بين ميزان آكٌا هي والدين آموزش ديده و طبقات مختلف تحصيلي تفاوت وجوددارد ؟

  11. آيا بين ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين زن آموزش ديده و آموزش‏نديده در خصوص ابعاد شش‏‏كٌانه تفاوت وجود دارد؟

  12. آيا بين ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين مرد آموزش ديده و آموزش نديده در خصوص ابعاد شش‏كٌانه تفاوت وجود دارد ؟

نمودار زير نماي كلي تحقيق را نشان مي‏دهد :

متغيــر مستقـل متغيــر وابستــه





روش تحقيق

روش تحقيق دراين ثؤوهش شبه تجربي مي‏باشد بدين صورت كه والدين دانش‏آموزان دوره‏هاي راهنمايي و متوسطه كه در جلسات آموزش خانواده شركت كرده‏اند و كارت ثايان دوره دريافت كردند را در كٌروه تجربي و والديني كه در جلسات آموزش خانواده شركت نكرده‏اند را در كٌروه كنترل قرار داده و ثس از انتخاب تصادفي نمونه از هر كٌروه آزمون بعمل آمد .

جامعه مورد بررسي

كليه والدين دانش دوره‏هاي راهنمايي و متوسطه شهرستان شهرضا در سال تحصيلي 78-1377 جامعه آماري تحقيق را تشكيل مي‏دهند .

حجـم نمونــه :

ئون از روش شبه تجربي در اين تحقيق استفاده شده است حجم نمونه ما 120 نفر از والدين دانش‏آموزان دوره‏هاي راهنمايي و متوسطه مي‏باشند . در هر دوره 60 نفر از والدين آموزش ديده در كٌروه آزمايش و 60 تفر از والدين آموزش نديده را در كٌروه كنترل قرار داده . در هر دو كٌروه آزمايش و كنترل 30 نفر ثدر و 30 نفر مادر قرار دارند . كه در جمع 120 نفر در هر دوره مي‏باشند . ثس از انتخاب تصادفي مدارس راهنمايي و متوسطه بعنوان نمونه ، والدين دانش‏آموزان آموزش ديده و آموزش نديده نيز بصورت تصادفي ساده و بر اساس دفتر آمار دانش‏‏آموزان ، انتخاب شدند .

ابزار جمع‏آوري داده‏ها :

روش جمع‏آوري اطلاعات بصورت كتابخانه‏اي و ميداني مي‏باشد . ابزار اندازه‏‏كٌيري در اين ثؤوهش ثرسشنامه مي‏باشد . سإـوالات ثرسشنامه بر اساس محتواي كتب تدريس شده در جلسات آموزش خانواده طرح‏ريزي كٌرديده اين سإـوالات از نوع بسته ثاسخ 3 كٌزينه‏اي مي‏باشد كه يكي از آنها ثاسخ صحيح مي‏باشد . تعداد سإـوالات 21 ثرسش مي‏باشد كه يكي از آنها ثاسخ صحيح مي‏باشد . تعداد سإـوالات 21 ثرسش مي‏باشد . تعداد ثاسخهاي صحيح و غلط هر يك از ثاسخكٌويان در خصوص هر يك از ابعاد فرضيه‏ها ، كه بر اساس تعداد سوالهاي مطروحه در هر بعد مجموع تْمره محاسبه كٌرديد . لازم بذكر است بمنظور اينكه سإـوالات ثرسشنامه بيشتر قابل فهم و بر اساس محتواي مواد درسي باشد در ابتدا با ئند نفر از مدرسان و دست اندركاران كلاسهاي آموزش خانواده مصاحبه‏هايي بعمل آمد كه نتايج حاصل از آن در طرح سإـوالات مفيد واقع شد .

جهت سنجش اعتبار ثرسشنامه از روش تنصيف يا دو نيمه كردن استفاده شد . اين ضريقب برابر با 88% كه در سطح معنادار مي‏باشد و حاكي از اعتبار نسبتا² بالاي ابزار اندازه‏كٌيري مي‏باشد .

روشهاي تحليل اطلاعات

براي تحليل داده‏هاي جمع‏آوري شده از طريق ثرسشنامه ، از روش‏هاي تحليل آمار توصيفي، نظير ميانكٌين ، ميانه ، مدو انحراف استاندارد بهره كٌرفته شد . جهت آزمون فرضيه‏ها نيز از آزمون كالموكٌراف - اسميرونف7 ، آزمون كروسكال - واليس 8 و آزمون U مان - ويتني 9 استفاده كٌرديد .

يافته‏هاي تحقيق

جدول شماره 1 : مقايسه توزيع تجربي با توزيع نرمال

Komogorov - simironov Goodness of Fit Test

Test distribution - Normal

Most extreme differences

Cases : 109

2 - Tailed p

K - S Z

Negative

Positive

Absolut

ابعاد آموزش خانواده

0000/

6234/3

3470/-

2401/

3470/

ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي

0000/

5773/2

2468/-

1659/

2468/

بهبود راهنماي تحصيلي فرزندان

0000/

5002/2

2394/-

1641/

2394/

هدايت ديني و اخلاقي فرزندان

0000/

8396/2

2719/-

1849/

2719/

شيوه‏هاي مناسب روابط خانوادكٌي

0000/

1318/4

3957/-

2831/

3957/

تحكيم رابطه صميمي بين اولياء مربيان و فرزندان

0000/

0617/3

2932/-

2113/

2932/

واكٌذاري مسإـوليت كارها به فرزندان

بر اساس آزمون كالموكٌراف - اسميرونف با توجه به اينكه آماده K - S Z از احتمال دو دامنه P<0.05 معنادار مي‏باشد بنابراين توزيع نمرات در خصوص » ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي - بهبود راهنماي تحصيلي فرزندان - هدايت ديني و اخلاقي فرزندان - شيوه‏هاي مناسب روابط خانوادكٌي - تحكيم رابطه صميمي بين اولياء مربيان و فرزندان - واكٌذاري مسإـوليت كارها به فرزندان « از توزع نرمال ثيروي نمي‏كند . به عرات ديكٌر K - S محاسبه شده در سطح معني‏داري 95% از مقدار بحراني جدول بيشتر مي‏باشد بنابراين بين توزيع نمرات با توزيع نرمال تفاوت وجود دارد . لذا در تجزيه و تحليل آمار استنباطي مجموع نمرات هر يك از ابعاد به رتبه تبديل كٌرديده و از آزمونهاي ناثارامتريك U مان ويتني و كروسكال - واليس استفاده شده است .

جدول شماره 2 : مقايسه ميانكٌين رتبه ابعاد آموزش خانواده در دو كٌروه آموزش ديده

و آموزش نديده مربوط به فرضيه‏هاي 1-6

رديف

ابعاد آموزش خانواده

آموزش‏نديده

آموزش‏ديده

Z

P

   

ميانكٌين رتبه

ميانكٌين رتبه

   

1

ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي

23/41

03/69

1574/5-

0000/

2

بهبود راهنماي تحصيلي فرزندان

35/39

94/70

49/5-

0000/

3

هدايت ديني و اخلاقي فرزندان

45/44

75/65

714/3-

0002/

4

شيوه‏هاي مناسب روابط‏خانوادكٌي

87/39

41/70

3004/5-

0000/

5

تحكيم رابطه صميمي بين اولياء مربيان و فرزندان

91/42

31/67

7146/4-

0000/

6

واكٌذاري مسوُوليت كارها به فرزندان

65/43

56/66

1087/4-

0000/

براساس آزمون uمان - ويتني با توجه به اينكه Z محاسبه شده در خصوص » ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي - بهبود راهنماي تحصيلي فرزندان - هدايت ديني و اخلاقي فرزندان - شيوه‏هاي مناسب روابط خانوادكٌي - تحكيم رابطه صميمي بين اولياء ، مربيان و فرزندان - واكٌذاري مسوُوليت كارها به فرزندان « در سطح P < 0.05 معنادار بوده است . بنابراين بين ميانكٌين رتبه نمرات والدين آموزش‏ديده و آموزش‏نديده تفاوت وجود دارد . به عبارت ديكٌر ميانكٌين رتبه نمرات والدين آموزش‏ديده بيشتر از والدين آموزش‏نديده ، بوده‏است . ثس ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين نسبت به فرزندان خود در بين والدين آموزش‏ديده بيشتر از والدين آموزش‏نديده مي‏باشد و فرضيه‏هاي اول تا ششم تأييد مي‏شود .

 

 

 

جدول شماره 3 : مقايسه ميانكٌين رتبه ابعاد آموزش خانواده در دو كٌروه آموزش‏ديده و آموزش‏نديده در دوره راهنمايي مربوط به فرضيه شماره 7

رديف

ابعاد آموزش خانواده

آموزش‏نديده

آموزش‏ديده

Z

P

   

ميانكٌين رتبه

ميانكٌين رتبه

   

1

ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي

17/18

53/21

0806/1-

2799/

2

بهبود راهنماي تحصيلي فرزندان

15/18

57/21

0053/1-

3147/

3

هدايت ديني و اخلاقي فرزندان

46/20

03/18

7029/-

4821/

4

شيوه‏هاي مناسب روابط‏خانوادكٌي

35/18

27/21

8421/-

3997/

5

تحكيم رابطه صميمي بين اولياء مربيان و فرزندان

54/19

43/19

0419/-

9666/

6

واكٌذاري مسوُوليت كارها به فرزندان

93/19

83/18

3274/-

7434/

براساس آزمون مان - ويتني با توجه به اينكه Z محاسبه شده در خصوص » ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي - بهبود راهنماي تحصيلي فرزندان - هدايت ديني و اخلاقي فرزندان - شيوه‏هاي مناسب روابط خانوادكٌي - تحكيم رابطه صميمي بين اولياء ، مربيان و فرزندان - واكٌذاري مسوُوليت كارها به فرزندان « در سطح P< 0.05 معنادار نمي‏باشد . بنابراين بين ميانكٌين رتبه نمرات والدين دوره راهنمايي تفاوت وجود ندارد . به عبارت ديكٌر آموزش خانواده تفاوت قابل ملاحظه‏اي بين والدين آموزش‏ديده و آموزش‏نديده در خصوص ابعاد شش‏كٌانه ايجاد نكرده است . بنابراين فرضيه شماره هفت رد مي‏شود يعني بين ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين آموزش‏ديده و نديده در دوره راهنمايي در خصوص ابعاد شش‏كٌانه تفاوت وجود ندارد.

جدول شماره 4 : مقايسه ميانكٌين رتبه ابعاد آموزش خانواده در دو كٌروه آموزش ديده

و آموزش نديده در دوره متوسطه مربوط به فرضيه شماره 8

رديف

ابعاد آموزش خانواده

آموزش‏نديده

آموزش‏ديده

Z

P

   

ميانكٌين رتبه

ميانكٌين رتبه

   

1

ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي

95/21

53/47

7119/5-

0000/

2

بهبود راهنماي تحصيلي فرزندان

75/20

51/48

8779/5-

0000/

3

هدايت ديني و اخلاقي فرزندان

89/22

76/46

0942/5-

0000/

4

شيوه‏هاي مناسب‏روابط‏خانوادكٌي

77/21

68/47

5531/5-

0000/

5

تحكيم رابطه صميمي بين اولياء مربيان و فرزندان

17/21

17/48

0798/6-

0000/

6

واكٌذاري مسوُوليت كارها به فرزندان

41/23

33/46

0739/5-

0000/

براساس آزمون مان - ويتني با توجه به اينكه Z محاسبه شده در خصوص » ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي - بهبود راهنماي تحصيلي فرزندان - هدايت ديني و اخلاقي فرزندان - شيوه‏هاي مناسب روابط خانوادكٌي - تحكيم رابطه صميمي بين اولياء ، مربيان و فرزندان - واكٌذاري مسوُوليت كارها به فرزندان « در سطح P< 0.05 معنادار بوده است . بنابراين بين ميانكٌين رتبه نمرات والدين آموزش‏ديده و آموزش‏نديده در دوره متوسطه تفاوت وجود دارد و ميانكٌين رتبه نمرات والدين آموزش‏ديده بيشتر از والدين آموزش‏نديده بوده است . ثس فرضيه شماره هشت تأييد مي‏شود يعني بين ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين آموزش‏ديده و آموزش‏نديده در دوره متوسطه در خصوص ابعاد شش‏كٌانه تفاوت وجود دارد .

جدول شماره 5 : مقايسه ميانكٌين رتبه نمرات والدين آموزش‏نديده در طبقات مختلف تحصيلي مربوط به فرضيه شماره 9

رديف

ابعاد آموزش خانواده

بي‏سواد

خواندن و نوشتن

ثنجم ابتدايي

سوم راهنمايي

ديثلم

فوق‏ديثلم

ليسانس

H

P

1

ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي

36

56/19

44/27

36/23

29

20/39

35

6837/7

2622/

2

بهبود راهنماي تحصيلي فرزندان

5/28

67/25

38/27

43/24

55/23

44

88/32

4948/7

2775/

3

هدايت ديني و اخلاقي فرزندان

83/37

11/21

59/27

5/23

95/24

2/44

13/33

9359/9

1274/

4

شيوه‏هاي مناسب روابط خانوادكٌي

36

5/19

88/28

86/22

6/22

2/44

63/39

317/13

0383/

5

تحكيم روابط صميمي بين اولياء مربيان و فرزندان

5/33

56/25

24/26

07/29

8/22

40

33

8079/5

4451/

6

واكٌذاري مسوُوليت كارها به فرزندان

67/34

06/18

21/28

86/27

4/27

6/31

75/41

8536/7

2490/

براساس آزمون كروسكال واليس با توجه به اينكه H محاسبه شده در خصوص ابعاد 1 ، 2 ، 3 ، 5 ، 6 در سطح P<0.05 معنادار نمي‏باشد بنابراين بين ميانكٌين رتبه ثاسخكٌويان آموزش‏نديده در طبقات مختلف تحصيلي تفاوت وجود ندارد . اما H محاسبه شده در خصوص » شيوه‏هاي مناسب روابط خانوادكٌي « بعد 4 در سطح P<0.05 معنادار مي‏باشد . بنابراين بين ميانكٌين نمرات والدين آموزش‏نديده در طبقات مختلف تحصيلي در اين بعد تفاوت وجود دارد . به طور كلي مي‏توان نتيجه كٌرفت بين ميزان آكٌاهي والدين آموزش‏نديده و طبقات مختلف تحصيلي تفاوت وجود ندارد . بنابراين فرضيه شماره نه رد مي‏شود يعني بين ميزان آكٌاهي والدين آموزش‏نديده و طبقات مختلف تحصيلي تفاوت وجود ندارد .

جدول شماره 6 : مقايسه ميانكٌين رتبه نمرات والدين آموزش‏ديده در طبقات مختلف تحصيلي مربوط به فرضيه 10

رديف

ابعاد آموزش خانواده

بي‏سواد

خواندن و نوشتن

ثنجم ابتدايي

سوم راهنمايي

ديثلم

فوق‏ديثلم

ليسانس

H

P

1

ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي

7

13/25

83/20

80/27

40/30

27/28

33

3813/9

1532/

2

بهبود راهنماي تحصيلي فرزندان

43

25/12

06/31

5/21

1/31

55/25

75/25

5256/8

2021/

3

هدايت ديني و اخلاقي فرزندان

41

5/28

89/22

26

45/28

26

75/34

2508/3

7768/

4

شيوه‏هاي مناسب روابط خانوادكٌي

5/37

5/21

56/19

7/21

02/31

14/32

75/25

1094/8

2302/

5

تحكيم روابط صميمي بين اولياء مربيان و فرزندان

5/31

75/18

28/28

7/25

67/27

73/28

5/31

5062/4

60/85

6

واكٌذاري مسوُوليت كارها به فرزندان

5/36

13/30

06/27

4/31

8/25

77/28

75/23

8842/1

9300/

براساس آزمون كروسكال واليس با توجه به اينكه H محاسبه شده در خصوص ابعاد آموزش خانواده در سطح P<0.05 معنادار نمي‏باشد بنابراين بين ميانكٌين رتبه ثاسخكٌويان آموزش‏ديده در طبقات مختلف تحصيلي تفاوت وجود ندارد . به عبارت ديكٌر بين ميزان آكٌاهي والدين آموزش‏ديده و طبقات مختلف تحصيلي تفاوت وجود ندارد . ثس فرضيه شماره 10 تأييد نمي‏شود .

جدول شماره 7: مقايسه ميانكٌين رتبه نمرات والدين زن آموزش‏ديده و آموزش‏نديده

مربوط به فرضيه شماره 11

رديف

ابعاد آموزش خانواده

آموزش‏نديده

آموزش‏ديده

Z

P

   

ميانكٌين رتبه

ميانكٌين رتبه

   

1

ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي

15/22

34

1753/3-

0015/

2

بهبود راهنماي تحصيلي فرزندان

63/19

18/36

9556/3-

0001/

3

هدايت ديني و اخلاقي فرزندان

58/23

77/32

2424/2-

0249/

4

شيوه‏هاي مناسب‏روابط‏خانوادكٌي

15/20

73/35

7990/3-

0001/

5

تحكيم رابطه صميمي بين اولياء مربيان و فرزندان

58/21

50/34

4147/3-

0006/

6

واكٌذاري مسوُوليت كارها به فرزندان

17/21

85/34

3764/3-

0007/

براساس آزمون مان - ويتني با توجه به اينكه Z محاسبه شده در سطح P<0.05 معنادار مي‏باشد بنابراين بين ميانكٌين رتبه نمرات والدين زن آموزش‏ديده و آموزش‏نديده در خصوص » ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي - بهبود راهنماي تحصيلي فرزندان - هدايت ديني و اخلاقي فرزندان - شيوه‏هاي مناسب روابط خانوادكٌي - تحكيم رابطه صميمي بين اوليا ، مربيان و فرزندان - واكٌذاري مسوُوليت كارها به فرزندان « تفاوت وجود دارد . به عبارت ديكٌر ميانكٌين رتبه نمرات زن آموزش‏ديده بيشتر از ميانكٌين رتبه نمرات زن آموزش‏نديده بوده است . بنابراين بين ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين زن آموزش‏ديده و آموزش‏نديده در خصوص ابعاد شش‏‏كٌانه تفاوت وجود دارد . بنابراين فرضيه شماره 11 تأييد مي‏كٌردد .

 

 

 

 

 

جدول شماره 8 : مقايسه ميانكٌين رتبه نمرات والدين مرد آموزش‏ديده و آموزش‏نديده

مربوط به فرضيه شماراه 12

رديف

ابعاد آموزش خانواده

آموزش‏نديده

آموزش‏ديده

Z

P

   

ميانكٌين رتبه

ميانكٌين رتبه

   

1

ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي

03/20

42/35

9288/3-

0001/

2

بهبود راهنماي تحصيلي فرزندان

97/19

5/35

8783/3-

0001/

3

هدايت ديني و اخلاقي فرزندان

50/21

65/33

9896/2-

0028/

4

شيوه‏هاي مناسب‏روابط‏خانوادكٌي

43/20

94/34

5531/3-

0004/

5

تحكيم رابطه صميمي بين اولياء مربيان و فرزندان

72/21

38/33

2470/3-

0012/

6

واكٌذاري مسوُوليت كارها به فرزندان

60/22

31/32

5149/2-

0119/

براساس آزمون مان - ويتني با توجه به اينكه Z محاسبه شده در سطح P<0.05 معنادار مي‏باشد بنابراين بين ميانكٌين رتبه نمرات والدين مرد آموزش‏ديده و آموزش‏نديده در خصوص » ارتقاء آكٌاهيها و دانسته‏هاي تربيتي - بهبود راهنماي تحصيلي فرزندان - هدايت ديني و اخلاقي فرزندان - شيوه‏هاي مناسب روابط خانوادكٌي - تحكيم رابطه صميمي بين اوليا ، مربيان و فرزندان - واكٌذاري مسوُوليت كارها به فرزندان « تفاوت وجود دارد . به عبارت ديكٌر ميانكٌين رتبه نمرات مرد آموزش‏ديده بيشتر از ميانكٌين رتبه نمرات مرد آموزش‏نديده بوده است . بنابراين بين ميزان تأتْير آموزش خانواده بر تغيير رفتار والدين مرد آموزش‏ديده و آموزش‏نديده در خصوص ابعاد شش‏‏كٌانه تفاوت وجود دارد . بنابراين فرضيه شماره 12 تأييد مي‏كٌردد .

 

با توجه به اهميت آموزش در زندكٌي بطور اعم و آموزش خانواده به طور اخص ثيشنهادات زير در جهت بهتر بركٌزار شدن كلاسهاي آموزش خانواده اراإـه مي‏كٌردد.

1- نظريه اهميت و تأتْير آموزش خانواده بر والدين و با توجه به موضوعات مطرح شده توسط مدرسان ، بهتر است در اين جلسات در خصوص مساإـل مالي به طور مستقيم با اوليا صحبتي نشود تا آموزش اتْربخشي خود را داشته باشد .

2- بهتر است در موردنحوه و شرايط بركٌزراي كلاسهاي آموزش خانواده در دوره راهنمايي تجديد نظر شود و موانع و مشكلاتي كه در مسير اجراي اين دوره‏ها وجود دارند شناسايي و توسط مسوُولين مرتفع كٌردد . در غير اينصورت آموزش خانواده در اين دوره كارايي لازم را نخواهد داشت .

3- براساس نتايج تحقيق ئون آموزش خانواده در دوره‏هاي راهنمايي تحصيلي و متوسطه در مجموع تأتْير زيادي در تغيير رفتار والدين آموزش‏ديده در خصوص ابعاد شش‏كٌانه داشته است ثيشنهاد مي‏شود نظر به اهميت موضوع از مدرسان و استادان مجرب ، كارآزموده ، متخصص و با تجربه در اين كلاسها استفاده شود .

4- اهميت و ضرورت آموزش خانواده و تأتْير آن در افزايش دانستنيهاي تربيتي ، آموزشي و ديني والدين ، وحدت رويه‏اي را بين سازمانهايي كه به برثايي اين كلاسها كمك مي‏كنند را مي‏طلبد تا از تناقض‏كٌويي مدرسان جلوكٌيري شود . در ضمن جهت بالابردن آكٌاهيهاي والدين نقش صدا و سيما مي‏تواند كارساز باشد.

5- به منظور تأتْير بهتر ابعاد شش‏كٌانه آموزش خانواده در تغيير رفتار والدين بهتر است شيوه تدريس در كلاسها از روش سخنراني به شيوه ثرسش و ثاسخ و بحتْ كٌروهي تغييريابد . استفاده از كتب ، نشريات و فيلم‏هاي آموزشي مي‏تواند بر جذابيت اين كلاسها بيفزايد كه لازمه اين فعاليتها تداوم جلسات آموزش خانواده و افزايش زمان لازم براي اين دوره‏ها مي‏باشد .

6- مسوُولان جهت استفاده ثدران از كلاسهاي آموزش خانواده برنامه‏ريزيهاي مفيد و تبليغات لازم بعمل آورند تا انكٌيزه لازم در آنها ايجاد و والدين مرد همراه والدين زن و با شور و اشتياق در اين برنامه‏ها شركت كنند .

7- ثيشنهاد مي‏شود قبل از بركٌزاري برنامه آموزشي مسوُولان براي سوُال‏هاي زير ثاسخ دقيق ثيدا كنند :

ئرا آموزش كٌروهي والدين ضرورت دارد ؟ طول جلسه آموزش ئقدر بايد باشد؟ ئه نوع برنامه يا روش كار بايد مورد استفاده قرار كٌيرد ؟ و ثس از يافتن جوابهاي قانع‏كننده مراحل آموزش را (بررسي وتعيين نيازها - طرح برنامه به منظور ارضاي نيازها - معرفي و شناسايي برنامه - تشكيل كٌروه آموزش والدين ) دقيقا² اجرا كنند .

8- از آموزش صرفا² نظري و تإـوريك درجلسات آموزش خانواده ثرهيز شود . سعي شود يادكٌيري مورد انتظار را به صورت عملكرد براي والدين روشن ساخته ، از آنان بخواهند در مورد عملكرد مورد نظر به فعاليت و تمرين بثردازند و مشكل احتمالي خود را بيان كنند .

9- مدرسان مطالبي را كه به والدين آموزش مي‏دهند به نحوي با تجربيات زندكٌي آنان مربوط سازند و از آموزش صرف و بدون ارتباط با تجربيات روزمره زندكٌي به خصوص در آموزشهاي دوره راهنمايي تحصيلي بثرهيزند ، ئرا كه به دليل عدم كاربرد مطالب آموزشي به اهميت آن ثي نخواهند برد .

10- مدرسان بهتر است با توجه به موضوعات مورد بحتْ ، موقعيت والدين را بطور عام و خاص در خصوص راهنمايي فرزندانشان در امور تحصيلي بر آنها روشن نموده و از اين طريق آنان را نسبت به اهميت فعاليتهايشان و همكاري و شركت در جلسات آموزشي به خصوص براي والدين ثدر آكٌاه سازند .

11- براساس يافته‏هاي تحقيق ئون تفاوتي بين ميزان آكٌاهي والدين آموزش ديده و آموزش‏نديده و سطح سواد اوليا در خصوص ابعاد مورد بررسي وجود نداشت مديران نبايد از اين نظر تفاوتي بين والدين بكٌذارند . در اين زمينه بعضي از آنان در جلسات آموزشي حتي در مورد تقسيم نكٌاه شما بين حضار نيز به قضاوت مي‏ثردازند .

12- ثيشنهاد مي‏شود والديني كه بطور مستمر در اين جلسات شركت مي‏كنند ، به غير از دريافت كٌواهينامه ، مورد تشويق مديران و مسوُولان آموزش و ثرورش قرار كٌيرند و يا در صورت وجود امكانات لازم ، در جشنها و مناسبتهاي كٌوناكٌون از آنان دعوت و هديه‏اي به رسم يادبود به آنان تقديم شود .

با توجه به نتايج بدست آمده و مطالعات جانبي و مصاحبه با دست‏اندر كاران كلاسهاي آموزش خانواده و بر اساس ثيشنهادات و نظرات والدين كه از ثرسشنامه‏ها بدست آمده دلايل زير را مي‏توان علت عدم تفاوت در تغيير رفتار والدين آموزش ديده و آموزش نديده در دوره راهنمايي تحصيلي عنوان كرد :

  1.  كمبود انكٌيزه براي والدين جهت شركت در كلاسهاي آموزش خانواده

  2.  سخنرانيهاي ثراكنده و سازمان‏دهي نشده برخي از مدرسان و استفاده زياد از روش سخنراني و فعال نبودن اوليا در جريان آموزش

  3.  تبليغ ضعيف بعضي مديران در جهت اهميت و ضرورت آموزش خانواده و تلاش در جهت اجراي بخشنامه‏هاي انجمن اوليا و مربيان بصورت صوري و عدم احساس مسووليت مدير و بي علاقكٌي به فعاليتهاي انجمن و جلسات آموزش خانواده .

  4.  مناسب نبودن ساعات تشكيل كلاس و دغدغه والدين براي خانه و يا فرزندان كوئك

  5.  مدارس دوره‏هاي مختلف كه همجوار مي‏باشند با هماهنكٌي مسوولان به بركٌزاري جلسات آموزش خانواده بصورت مشترك اقدام مي‏كنند كه براي مدرسان بيان موضوعي كه براي والدين سه دوره مفيد مي‏باشد مشكلاتي فراهم مي‏شود و در نهايت اينكٌونه كلاسها اتْر بخشي خود را از دست مي‏دهند . از طرف ديكٌر تعداد زياد اولياي شركت‏كننده در كلاسهاي آموزش خانواده مطلوب نمي‏با شد .

  6.  اختصاص ندادن مكان مناسب براي تشكيل اين كلاسها .

اميد است با رعايت نكات فوق ، انكٌيزه لازم براي كليه والدين فراهم شود تا از كلاسهاي آموزش خانواده استفاده كافي ببرند .

 

زير نويسها

  1. Little

  2. R . B . Cattell

  3. Dielman Barton

  4. heretel

  5. Douhlas

  6. Split - half

+ نوشته شده در  سه شنبه هفدهم آبان 1384ساعت 16:9  توسط شهرام اسدي   |